20 WIST JE DATJES OVER HOUTSKOOL

Verrassende feiten, slimme BBQ-trucs en bijzondere weetjes over de brandstof van jouw BBQ!

Je gebruikt het waarschijnlijk iedere keer wanneer je de BBQ aansteekt: houtskool. Maar hoeveel weet je eigenlijk over die zwarte brokken? Achter goede houtskool schuilt een wereld van bijzondere eigenschappen, eeuwenoude technieken en verrassende wetenschap. Hier zijn 20 WIST JE DATJES die zelfs de meer ervaren BBQ’er waarschijnlijk nog niet allemaal kent!

De wetenschap achter houtskool

1. WIST JE DAT… houtskool voor een groot deel uit microscopisch kleine poriën bestaat?

Tijdens het verkolen verdwijnen vocht en vluchtige stoffen uit het hout. Hierdoor ontstaat een poreuze structuur. Die poriën zorgen voor een groot inwendig oppervlak. Dat verklaart ook waarom speciaal behandelde actieve kool zo goed stoffen kan adsorberen. Gewone BBQ-houtskool is overigens geen actieve kool!

2. WIST JE DAT… houtskool heter kan branden dan een houtvuur?

Een houtvuur moet eerst energie gebruiken om vocht te verdampen en vluchtige stoffen vrij te maken. Bij houtskool is dat grotendeels al gebeurd. Met voldoende zuurstof kan houtskool daardoor zeer hoge temperaturen bereiken. Veel heter dan briketten. Daarom is houtskool ideaal voor het dichtschroeien van een mooie steak.

3. WIST JE DAT… het koolstofpercentage van houtskool sterk kan verschillen?

Afhankelijk van de houtsoort en het productieproces kan houtskool grofweg 70% tot meer dan 90% vaste koolstof bevatten. Een hoger koolstofgehalte betekent doorgaans minder vluchtige bestanddelen, maar zegt niet alles over de uiteindelijke kwaliteit.

4. WIST JE DAT… houtskool tijdens het branden nauwelijks zichtbare vlammen hoeft te produceren?

Bij hout verbranden veel vluchtige gassen boven het hout, waardoor je vlammen ziet. Goede, volledig verkoolde houtskool bevat veel minder van deze stoffen. Daardoor ontstaat vooral een gloeiend kolenbed dat krachtige stralingswarmte afgeeft.

5. WIST JE DAT… de witte laag op gloeiende houtskool eigenlijk as is?

Wanneer koolstof verbrandt, verdwijnen de meeste bestanddelen als gas. De niet-brandbare mineralen blijven achter als as. Een witte of grijze buitenkant betekent dus niet automatisch dat de houtskool bijna is opgebrand. Binnenin kan nog volop gloeiende koolstof aanwezig zijn.

Bijzondere houtsoorten en productie

6. WIST JE DAT… Japanse binchotan soms dagenlang wordt geproduceerd?

Traditionele binchotan wordt volgens een zorgvuldig proces verkoold en aan het einde op zeer hoge temperatuur behandeld. Hierdoor ontstaat een bijzonder dichte, harde houtskool die lang kan branden. Vooral bij Japanse yakitori-bereidingen is deze houtskool geliefd.

7. WIST JE DAT… sommige houtskool zo hard is dat de stukken bijna metaalachtig klinken?

Vooral hoogwaardige binchotan kan een opvallend heldere, bijna keramische klank produceren wanneer twee stukken tegen elkaar tikken. Dit komt door de zeer dichte structuur. De klank alleen is overigens geen betrouwbare kwaliteitsmeting.

8. WIST JE DAT… de houtsoort niet als enige bepaalt hoelang houtskool brandt?

Ook de grootte van de stukken, de dichtheid, de verkolingsgraad en vooral de beschikbare zuurstof bepalen de brandduur. Een grote brok van een dichte houtsoort kan onder dezelfde omstandigheden aanzienlijk langer meegaan dan kleine, poreuze stukken.

9. WIST JE DAT… houtskool vroeger een onmisbare brandstof was voor de ijzerproductie?

Lang voordat steenkoolcokes op grote schaal werd gebruikt, waren houtskoolgestookte ovens belangrijk voor de productie van ijzer. Houtskool leverde niet alleen hoge temperaturen, maar hielp ook bij het chemische proces waarbij ijzer uit ijzererts werd gewonnen.

10. WIST JE DAT… de manier waarop houtskool wordt geproduceerd invloed heeft op de hoeveelheid rook bij het aansteken?

Houtskool die onvoldoende is verkoold, bevat relatief veel vluchtige stoffen. Die kunnen bij het aansteken extra rook en geuren veroorzaken. Goed verkoolde houtskool brandt doorgaans schoner zodra deze goed op temperatuur is.

Slimme trucs voor de BBQ

11. WIST JE DAT… één aansteekpunt in je kamado soms beter is dan drie?

Bij Low & Slow wil je dat de houtskool geleidelijk ontbrandt. Door op één plek aan te steken, beperk je aanvankelijk de hoeveelheid brandende houtskool. Dat maakt het gemakkelijker om een lage temperatuur op te bouwen. Voor hoge grilltemperaturen zijn meerdere aansteekpunten juist handig.

12. WIST JE DAT… je de temperatuur van een kamado vooral regelt met zuurstof en niet met de hoeveelheid houtskool?

Een kamado kan behoorlijk vol liggen met houtskool en toch op 110°C blijven. Zolang je de luchttoevoer beperkt, brandt slechts een klein gedeelte tegelijk. Daarom is het belangrijker om je luchtregeling te beheersen dan om telkens precies dezelfde hoeveelheid houtskool af te wegen.

13. WIST JE DAT… kleine houtskoolstukjes niet altijd waardeloos zijn?

Kleine stukken kunnen prima branden, zolang er voldoende ruimte voor luchtcirculatie overblijft. Meng ze bijvoorbeeld tussen grotere brokken. Een dikke laag fijn gruis onderin je kamado is minder handig, omdat deze de luchttoevoer kan blokkeren.

14. WIST JE DAT… houtskool na een BBQ-sessie vaak opnieuw gebruikt kan worden?

Wanneer je een kamado na gebruik volledig afsluit, dooft het vuur door zuurstofgebrek. De overgebleven houtskool kun je bij een volgende sessie opnieuw gebruiken. Verwijder eerst overtollige as en zorg voor voldoende luchtcirculatie. Open de kamado pas wanneer deze veilig is afgekoeld.

15. WIST JE DAT… meer houtskool niet automatisch een hogere BBQ-temperatuur betekent?

Wanneer de luchttoevoer onvoldoende is, zal extra houtskool nauwelijks helpen om de temperatuur te verhogen. Een goede luchtstroom en voldoende brandende kolen zijn belangrijker. Sterker nog: een overvolle houtskoolmand met veel kleine stukken kan de luchtcirculatie juist beperken.

Houtskool, smaak en bereiding

16. WIST JE DAT… de typische BBQ-smaak niet alleen van de houtskool komt?

Bij grillen ontstaan veel smaakstoffen doordat vet en vleessappen op hete oppervlakken of gloeiende kolen terechtkomen. De rook en aromatische verbindingen die daarbij ontstaan, kunnen weer op het voedsel neerslaan. Ook de Maillardreactie op het vlees zelf speelt een grote rol.

17. WIST JE DAT… rookhout en houtskool twee verschillende functies hebben?

Houtskool gebruik je vooral voor een stabiele warmtebron. Rookhout voeg je toe om extra rookaroma’s aan je gerecht te geven. Een paar kleine chunks rookhout kunnen al voldoende zijn om bijvoorbeeld een procureur, brisket of eendenborst een subtiele rooksmaak mee te geven.

18. WIST JE DAT… de grootte van houtskoolbrokken invloed heeft op de snelheid waarmee je BBQ reageert?

Kleine stukken hebben relatief veel buitenoppervlak ten opzichte van hun massa. Daardoor kunnen ze, bij voldoende zuurstof, snel ontbranden en opbranden. Grote, dichte brokken reageren vaak geleidelijker. De ideale sortering hangt dus ook af van de bereiding die je wilt uitvoeren.

Verrassende weetjes

19. WIST JE DAT… houtskool niet automatisch duurzaam is omdat het van hout wordt gemaakt?

De herkomst van het hout en de productiemethode zijn minstens zo belangrijk. Houtskool uit ontbossing of inefficiënte productie kan een grote milieu-impact hebben. Let daarom op aantoonbaar verantwoord beheerde houtbronnen, traceerbaarheid en betrouwbare certificering.

20. WIST JE DAT… gebruikte houtskool nog gevaarlijk kan zijn wanneer deze volledig gedoofd lijkt?

In een grote hoeveelheid as kunnen kleine gloeiende resten lange tijd warmte vasthouden. Daarom mag je gebruikte houtskool nooit zomaar in een plastic afvalbak gooien. Laat alles volledig afkoelen en gebruik bij twijfel een geschikte metalen ascontainer. Gebruik een BBQ bovendien nooit binnenshuis: ook gloeiende houtskool zonder zichtbare rook kan levensgevaarlijk koolmonoxide produceren.

ECHT goede houtskool maakt het verschil!

Nu je deze 20 verrassende feiten kent, begrijp je waarom de keuze van houtskool zoveel invloed kan hebben op jouw BBQ-resultaat.

Bij Outdoor Cooking Experience Center gebruiken we tijdens onze workshops zelf de houtskool van ECHT HOUTSKOOL. En dankzij ons nieuwe partnership profiteren alle VIP members van 5% korting op hun houtskoolaankopen bij ECHT.

Wil je weten hoe je van dit voordeel profiteert? Bekijk dan de HELP VIDEO’S in onze BBQ Community. Daar leggen we stap voor stap uit hoe je met VIP korting bestelt bij onze aangesloten partners.

👉 Bekijk het assortiment van ECHT HOUTSKOOL

Want goed BBQ’en begint bij goede houtskool. En wie zijn houtskool begrijpt, beheerst zijn vuur!

Wil je meer weten over dit onderwerp en nog heel veel meer BBQ gerelateerde onderwerpen? Wordt dan lid van onze Outdoor Cooking Experience Center Community. Lees meer over de verschillende type memberships en alle beschikbare content op onze HOMEPAGE.

Ook is het mogelijk om één van onze ruim 20 verschillende BBQ workshops te bezoeken. Een overzicht van alle BBQ workshops vind je op de WEBSITE van ons Outdoor Cooking Experience Center.